ახალი სახის სავალდებულო სამხედრო სამსახური

რომელ ცივილიზებულ ქვეყნებშია სავალდებულო სამხედრო სამსახური? ფინეთი, ისრაელი, შვეციარია, ესტონეთი, ავსტრია, ლიეტუვა, საბერძნეთი, შვედეთი, ტაივანი და ა.შ. ეშლებათ ხელი განათლების მიღებასა და საქმიანობაში ახალგაზრდებს ამ ქვეყნებში? თუ დემოკრატია არაა იქ და "საბჭოთა მონების" საზოგადოებაა? არა ხომ? ე.ი. სავალდებულო სამხედრო სამსახური არაფერ შუაში არაა, მისი მოუწყობლობაა ჩვენი პრობლემა.

ამასთან ოთხივე ჩვენი მეზობლის ჯარში მოქმედებს გაწვევა და ქმედითი სამობილიზაციო რეზერვის შექმნით მზად არიან დიდი ომისთვის. სომხეთს და აზერბაიჯანს ასეულობით კილომეტრზე გადაჭიმული აქვთ გამაგრებული ფრონტის ხაზი, ასეულობით ათას მოქალაქეს აქვს გამოვლილი 90 იანი წლებიდან მოყოლებული რეალური საომარი სიტუაცია, უმსახურიათ ფრონტის ხაზზე, სადაც განუწყვეტელი დაძაბულობაა და ეს მომენტი დამატებით უპარატესობას ანიჭებთ პრაქტიკული გამოცდილების კუთხით.

 

აღსაღნიშნავია, რომ სსრკ-ს დაშლამდე NATO-ს ბლოკის თითქმის ყველა ქვეყანაში ჯარი გაწვეულებით ივსებოდა, პირდაპირი საფრთხის მოხსნამ ჯარის მკვეთრად დასუსტების და ნებაყოფლობითობის იდეას გაამარჯვებინა ევროპაში, ზოგ ქვეყანას ჯარი ფორმალურად ყავს და ამერიკელების იმედზეა. უნდა ვიცოდეთ, რომ სავალდებულო სამხედრო სამსახური უბრალოდ შეჩერებულია (აშშ-სა და ბრიტანეთშიც კი, სადაც პროფესიული ჯარია) და ნებისმიერ მომენტში შეიძლება აღადგინონ, მათი უსაფრთხოების გარემო იტანს ასეთ დაშვებას, რადგან საკმარისი დრო ექნებათ აგრესიაზე საპასუხოდ (მეორე მსოფლიო ომის დროს ბრიტანეთმა ჯერ ყველა პროფესიონალს და მოხალისეს უხმო და როცა საკმარისი არ იყო, გაწვევაზე გადავიდნენ), რასაც ვერ ვიტყვით ჩვენზე, პირველ 3-4 დღის განმავლობაში ვინც დადგება იარაღის ქვეშ (იგულისხმება მშვიდობიან დროს დაორგანიზებული და გაწვრთნილი მოქალაქე) ის იქნება ჩვენი საომარი ძალა ომის დროს. მოწინააღდეგე დედაქალაქიდან 40 კილომეტრში დგას და ახალწვეულების გაწვრთნის დრო ფიზიკურად არ გვექნება, ამიტომ მშვიდობის დროს მომზადებულ აქტიურ რეზერვს ჩვენთვის გადამწყვეტი მნიშვნელობა აქვს. "მცირე და მობილური" პროფესიული ჯარი სწრაფად დამარცხდება, რადგან ვერ დაფარავს ყველა მიმართულებას და ვერ შეავსებს დანაკარგს, ამასთან დაქირავებულების ნაწილისთვის სულერთია წინ წავა თუ უკან, მთავარია ხელფასი დროზე აიღოს და დახარჯოს (ასეთებს "ბანკომატჩიკებს" ეძახიან). საკმარისად მრავალრიცხოვანი პროფესიული ჯარის შექმნა კი ფიზიკურად შეუძლებელია სიღარიბის გამო, თუმცა ამ სეგმენტისთვის დამასახიათებელი მინუსები არსად გაქრება, თვასაჩინო მაგალითია საუდის არაბეთის ჯარი რომელსაც 80 მლრდ დოლარიანი ბიუჯეტი, თანამედროვე შეიარაღება და მრავალრიცხოვანი პირადი შემადგენლობა ყავს, მაგრამ იემენელი მოხალისეების წინააღმდეგაც კი უჭირს ბრძოლა და ხშირად მარცხდება. ფული მნიშვნელოვანი ფაქტორია, მაგრამ არა გადამწყვეტი.

 

თბილისი ბოლოს აიღეს ორჯერ, 1795 და 1921 წლებში, ორივეჯერ ბრძოლის ბედი გადაწყვიტა ფლანგიდან ჩატარებულმა მანევრმა, ფიზიკურად არ გვეყო ხალხი ყველა მიმართულების დასაფარად. ეხლა უარეს დღეში ვართ. ყველაფერს რომ თავი გავანებოთ, დედაქალაქს საკუთარი გარნიზონიც კი არ ყავს.

მოკლედ: 1.2 მილიონიანი დედაქალაქი (ქართველების გრავიტაციის ცენტრი) ვინ უნდა დაიცვას? ქალაქგარეთ (ვაზიანში) მყოფმა ოთხიდან ერთმა ბრიგადამ (დაახლ. 3-3.300 კაცი) და ცალკეულმა მცირერიცხოვანმა დანაყოფებმა? 5.000 მებრძოლი თბილისს ვერ დაიცავს (კიბორგებად რომ იქცნენ მაინც), გაცილებით მეტია საჭირო. მთელ ჯარს თბილისში თუ მოვუყრით თავს, სხვა ქალაქებმა და რაიონებმა რა დააშავეს? მტერს ვუტოვებთ საჯიჯგნად? ჰოდა ეხლა უფრო ცუდ დღეში ვართ ვიდრე საუკუნეების წინ ვიყავით და ეს არავის ადარდებს. აიღეთ საქართველოს რუკა, გაანაწილეთ 20.000 სამხედრო (ამდენ პროფესიონალს როგორღაც ინახავს ჩვენი ეკონომიკა. მარტო ამათ ხელფასებში და დაზღვევაზე მიდის ₾300.000.000 -ზე მეტი) ყველა სახიფათო მიმართულებაზე (თან რეზერვის გარეშე) და უამრავ დაუცველ ზონას აღმოაჩენთ. ჰოდა რა აზრი აქვს ასეთ, დამარცხებისთვის განწირულ სისტემას? ნოე ჟორდანიას დროს - ურმებით რომ დადიოდა ხალხი, პანდემიის, შიმშილის, გაუთავებელი ომების, უიარაღობის, საგარეო დახმარების არქონის პირობებში 2.4 მილიონიან ქვეყანაში ახერხებდნენ 10-15.000 ახალგაზრდის გაწვევას და ერთის გარდა ყველა ომი მოიგეს! ეხლა რატომ ვერ უნდა მოვახერხოთ ნორმალური სამხედრო სავალდებულო სამსახურის შექმნა? გაცილებით უკეთეს პირობებში ვართ და 1.3 მილიონით მეტია მაცხოვრებელი! ვხვდები რატომაც არ აკეთებენ, მაგრამ ეგ სულ სხვა საუბრის თემაა.

ამ ბლოგში წარმოდგენილ ვარიანტში ჯარის რიგითი შემადგენლობა კომპლექტდება სამი მოდულის გამოყენებით:

 

1). პროფესიული კონტრაქტი - არსებული 4 ბრიგადა და ცალკეული დანაყოფები, რომლებიც ძალიან მაღალ დონეზე უნდა იყონ მომზადებულნი და აღჭურვილნი. არსებული დაახლ. 17-18.000 მებრძოლი საკმარისია პროფესიული სეგმენტისთვის. ცნობისთვის, დაახლ. ამდენივე მსახურობდა რეგულარულ ჯარში მშვიდობის დროის შტატით 1918-1921 წლებში, რიგითები გაწვეულები იყვნენ 1.4 წლის ვადით.

2). სავალდებულო სამხედრო სამსახური - მოკლევადიანი, მკაცრად სამხედრო ამოცანების მქონე სამსახური, სადაც საველე მომზადებაზე მოვა დროის დაახლ. 60%.  ამ სტატიაში საუბარი არაა არსებულ მახინჯ სისტემაზე. გაწვევა შეეხება მხოლოდ თავდაცვის ძალებს, სხვა უწყებებში გაწვევა გაუქმდება. დასრულების შემდეგ მოქალაქე ხდება რეზერვისტი და 3 წლით ჩაირიცხება არმიის კადრირებულ ბატალიონში, ან ცალკეულ ასეულში. 3 წლის მანძილზე სავსებით შესაძლებელია დაახლ. 30.000 იანი (წელიწადში 10.000 კაცზე გათვლით. დაახლ. 20-25.000 მამაკაცს უსრულდება 18 წელი ყოველწლიურად) კარგად გაწვრთნილი კადრირებული (ოფიცრების და სერჟანტების ნაწილი სრული დროით, იარაღით და ტექნიკით 100% შევსებული, ხოლო რიგითი შემადგენლობა მოდის ომის დროს, ან მოკლევადიან საველე შეკრებაზე) რეზერვის დაგროვება, ეს ციფრი დიდად აღარ შეიცვლება და დასტაბილურდება. რაც დაახლ. 45 ბატალიონს შემატებს თავდაცვის ძალებს, რომლებიც გაიშლებიან ომის დროს და გახდებიან ძირითადი საომარი ძალა. 3 წლის გავლის შემდეგ რეზერვისტები გაგარძელებენ ბატალიონში სამსახურს შესაბამისი კონტრაქტის საფუძველზე, ან პირობითად: 10 წლით ჩაირიცხებიან თადარიგში, ე.წ. "არა აქტიურ ბატალიონებში", სამარშო ასეულებში (დანაკარგის შესავსებად ფორმირებული რაზმები) და მათი გაშლაც შეიძლება სრული მობილიზაციის დროს. ეს ცალკე სტატიის თემაა და აქ დროს არ დავკარგავ.

3). მოხალისე - ყველა იმ მოქალაქეს, რომელსაც სურს დაიცვას სამშობლო ომის დროს საშუალება უნდა ჰქონდეს გაწევრიანდეს შესაბამის პარამილიტარულ ორგანიზაციაში და მშვიდობიან პერიოდში გარკვეული დრო დაუთმოს სამხედრო საქმის ღრმად შესწავლას. ეს დანაყოფები ასევე გამოყენებულნი იქნებიან ომის დროს როგორც სამანევროდ, ასევე სამოქალაქო დაცვის ამოცანებისთვის.

 

ლიეტუვას მსროლელთა კავშირი

ნორვეგიის პარამილიტარული ორგანიზაცია

შვედეთის პარამილიტარული ორგანიზაცია

დანიის პარამილიტარული ორგანიზაცია 

აშშ. ჯორჯიის შტატის მოხალისეთა ორგანიზაცია

ესტონეთის პარამილიტარული ორგანიზაცია 

ავსტრალიის მოხალისეთა ორგანიზაცია

ავსტრიის ტერიტორიული რეზერვი - Milizstand 

 

"განათლების მიღებაში და ოჯახის რჩენაში მიშლის ხელს"

 

როგორ გავაკეთოთ ისე რომ არ შეეშალოთ ხელი? რამდენიმე ვარიანტია.

 

I ვარიანტი: 6 თვიანი. ახალგაზრდა მისაღებ გამოცდებს ასრულებს თებერვალ-მარტში, მომდევნო 6 თვის განმავლობაში მსახურობს ჯარში და სექტემბრის ბოლოს მიდის უნივერსიტეტში. უშლის განათლების მიღებაში ხელს ასეთი სავალდებულო? არა

დასრულების შემდეგ 3 წლით ავტომატურად ჩაირიცხება რეგულარული არმიის სარეზერვო ტერიტორიულ დანაყოფში საცხოვრებელი ადგილის მიხედვით, სადაც შეიძლება გამოიძახონ (შეიძლება არც გამოიძახონ, გააჩნია სიტუაციას) წელიწადში მაქს. 14 დღით საველე შეკრებაზე, ან თავისი სურვილით ირჩევს პარამილიტარულ ორგანიზაციას , სადაც ჩარიცხვის შემთხვევაში (დამოკიდებულია ორგანიზაციის სტაფის თანხმობაზე) აფორმებს 3 წლიან კონტრაქტს და გამოძახებული იქნება დანაყოფში წელიწადში 21 დღით. 

სავალდებულო სამხედრო სამსახურის ანაზღაურება თვეში: ₾50

არმიის რეზერვი არ ანაზღაურდება, ხოლო მოხალისეთა რეზერვის სამანევრო დანაყოფში სამსახური ნაწილობრივ (თვეში ხელზე დარიცხული: ₾150, წელიწადში: ₾1,800.

II ვარიანტი: 3 თვიანი + 42 დღე. პრინციპი იგივეა. განსხვავება მხოლოდ ვადებშია. 3 თვიანი საბაზისო მომზადების დასრულების შემდეგ ახალგაზრდა ჩაირიცხება შესაბამის ტერიტორიულ სარეზერვო დანაყოფში 2 წლით, წელიწადში 21 დღე საველე შეკრებაზე ყოფნის ვალდებულებით. ამგვარად, სავალდებულო სამხედრო სამსახური 132 დღიანი გამოვა, 90 დღე (გადაბმულად) საბაზისო მომზადება და 42 დღე (განაწილებული ორი წელიწადზე) ტერიტორიულ დანაყოფში. 

ასე მოწყობილი არმიის რეზერვი უფრო ეფექტური და გაცილებით იაფი იქნება, ვიდრე ეროვნული გვარდიის მიმდინარე საპილოტე პროგრამაა სადაც ყოველ თვე ერიცხებათ ანაზღაურება, ორი წელი უნდებიან საბაზისო 90 დღიან მომზადებას, არეულია ასაკები და გამოცდილება. უცოდინარი და პირობითად 12 წლიანი სამხედრო გამოცდილების მოქალაქეები ერთად სწავლობენ ავტომატის დაშლას, რაც ძალიან აძნელებს წვრთნის ოპტიმიზაციის პროცესს და ა.შ.

 

მეთაურის კურსი სტუდენტებისთვის

 

თუ სტუდენტს სამხედრო სამსახური მოეწონება და შესაბამისი სამეთაურო უნარი აღმოაჩნდება, სანამ უმაღლესში სწავლობს, შეეძლება რეზერვის ოფიცრის, სერჟანტის, ან ინსტრუქტორის კურსის გავლა. ეს კურსი უნდა იყოს ანაზღაურებადი, ანუ წარმატებით დასრულების შემდეგ რეზერვის ოფიცერს/სერჟანტს უნდა დაერიცხოს თანხა.

სწავლის დასრულების შემდეგ ახალგაზრდა სურვილის მიხედვით დაინიშნება შესაბამის თანამდებობაზე რეგულარული არმიის სარეზერვო (ან მოხალისეთა) დანაყოფში 3 წლის ვადით კონტრაქტის საფუძველზე. ეს სამსახური იქნება წელიწადში 21 დღიანი (ანუ ხელს არ შეუშლის სამოქალაქო პროფესიით დასაქმებაში) და ნაწილობრივ ანაზღაურებადი (პროფესიული კონტრაქტის 10%).

 

აშშ-ს არმიის რეზერვის ოფიცერთა მომზადების კორპუსი

თუ ახალგაზრდა ოჯახის ერთადერთი მარჩენალია

ქვეყანაში არსებულ უმძიმესი ეკონომიური მდგომარეობის გამო, შესაძლებელია ამ დაშვების გაკეთება: ოჯახის მარჩენალი ახალგაზრდა ამ ფაქტის დამტკიცების შემთხვევაში და მისი სურვილისამებრ შეიძლება განთავისუფლდეს სავალდებულო სამხედრო სამსახურისგან იმ პერიოდით რა პერიოდითაც იქნება ოჯახის ერთადერთი მარჩენალი. ამ ხნის მანძილზე ის ვალდებული იქნება თავისი შემოსავლის პირობითად 5% თავდაცვის სამინისტროს ბიუჯეტში ჩარიცხოს, ანუ თუ ექნება ₾1.000 შემოსავალი, მოეჭრება ₾50.

აქ მხოლოდ იდეას ვაჟღერებ, შესაბამისმა კანონმდებლობამ ზუსტად უნდა დაარეგულოროს ამ ტიპის შეთავაზება.

პრივილეგიები სამხედრო სავალდებულო სამსახურგავლილთათვის

 

თუ მოქალაქეს არ ექნება გავლილი სამხედრო სავალდებულო სამსახური, მან ვერ უნდა შეძლოს სამსახურის დაწყება მაგალითად პოლიციაში და ვერ უნდა დაიკავოს მაღალი თანამდებობები (რომელ პოზიციებზე ვერ დაიწყებს მუშაობას ცალკე უნდა განისაზღვროს) მინიმუმ ძალოვან უწყებებში. ეს მიდგომა სამართლიანია და ძალოვანი უწყებების პირადი შემადგენლობის ხარისხის ამაღლებას შეუწყობს ხელს.

 

თუ მოქალაქე პაციფისტია, ან არ შეუძლია ჯარში სამსახური

 

თუ მოქალაქე პაციფისტია, რელიგიური ან სხვა მოტივით უარს იძახის იარაღთან კონტაქტზე, ან უბრალოდ შეუთავსებელია საჯარისო სამსახურთან ჯანმრთელობის (ამ შემთხვევაში საუბარი არაა ინვალიდებზე, რომლებსაც შრომითი საქმიანობაც არ შეუძლიათ), ან რაიმე სხვა მიზეზით (მაგ.: წვრთნის დროს თავს იჩენს ფსიქოლოგიური პრობლემა), მათ ექნებათ საშუალება გაიარონ ალეტერნატიული სამსახური, ან გადაიხადონ გარკვეული % შემოსავლიდან და საერთოდ არ წავიდნენ ჯარში:

 

1). ალტერნატიული არაძალადობრივი სამხედრო სამსახური. მაგალითად სამსახური სამშენებლო, სარემონტო, საყარაულო, სამედიცინო, კავშირგაბმულობის, ან კიბერუსაფრთხოების განხრით ჩაითვლება იგივე სამხედრო სავალდებულო სამსახურად, ოღონდ ლეტალურ იარაღთან შეხების გარეშე. ალეტრნატიული სამსახურის ფორმა და პირობები განისაზღვრება ცალკე საკანონმდებლო აქტით. საუკეთესო შემთხვევაში მოქალაქე გაივლის შესაბამის მომზადებას, აითვისებს პროფესიას და ჩაირიცხება პასიურ რეზერვში, საიდანაც შეიძლება გამოიძახონ ომის დროს.

ისრაელის ალტერნატიული სამსახურის (შირუტ ლე'უმი-ს) სამედიცინო ჯგუფის წევრი

2). ფულადი გადასახადი უნდა მოიცავდეს შემოსავლიდან თავდაცვის სასარგებლოდ გარკვეული %-ის დარიცხვას კანონში მითითებულ ასაკამდე.

ამ ფილტრაციის საშუალებით საბრძოლო ნაწილებში მხოლოდ მოტივირებული და დაინტერესებული ახალწვეულები მოხვდებიან, რაც გაწვეული ჯარის მთავარ პრობლემას, უმოტივაციო მასის არსებობას ხსნის. მოკლევადიანი სამსახური კი გამორიცხავს "დედოვშინას" (ძველი ჯარისკაცების მიერ ახალწვეულების ჩაგვრას), რადგან სამსახურის ვადაზე დაფუძნებული იერარქია ჩამოყალიბებას ვერ ასწრებს, მითუმეტეს თუ დროის 60% საველე მომზადებაზე წავა.

 

---------

 

ახალი სავალდებული სამხედრო სამსახურის დადებითი მხარეები:

 

- არმია = ხალხს. ჯარი აღარ არსებობს "თავისთვის", ის ერის ნაწილი ხდება.

- გაწვეული კონტინგენტის შენახვა გაცილებით იაფია

- სწრაფად იქმნება მომზადებული რეზერვი და იფარება ყველა მიმართულება

- ახალგაზრდა იღებს უნიკალურ ცოდნას და ცხოვრებისეულ გამოცდილებას 

- ხელი არ ეშლება განათლების მიღებას

- საბაზისო მომზადება ტარდება სწრაფად. 14 და 21 დღიანი რეზერვი ხელს საერთოდ არ უშლის დასაქმებულს, შეთავსებადი ხდება სამხედრო და სამოქალაქო ცხოვრება

 

ეს ყველაფერი უნდა მოექცეს ერთიან საკანონმდებლო პაკეტში, შესაბამისად გაიზარდოს თავდაცვის სამინისტროს ბიუჯეტი, სისტემა უნდა მოემზადოს წვევამდელების მისაღებად, რადიკალურად შეიცვალოს სამხედრო სავალდებულო სამსახურის გავლის პირობები, გახდეს ახალგაზრდისთვის საინტერესო და მიმზიდველი. ერთის მხრივ ახალგაზრდა მიიღებს საჭირო ცოდნას და უნიკალურ ცხოვრებისეულ გამოცდილებას (თან ისე რომ ხელი არ შეეშლება სწავლაში და პროფესიის ათვისებაში), რომელიც გამოადგება ყოველდღიურობაში და მეორეს მხრივ თავდაცვის ძალების საბრძოლო შესაძლებლობები მკვეთრად ამაღლდება, მათ შორის - ლოგიკური და სწორი სარეზერვო-სამობილიზაციო სისტემის შექმნით.

იარაღის შენახვა-ტარების უფლება აშშ-ში. II შესწორება, 1791 წ.

ჩრდ. ამერიკის 13-მა ბრიტანულმა კოლონიამ დაიწყო აჯანყება იმპერიის წინააღმდეგ, რაც გადაიზარდა დამოუკიდებლობისთვის ომში (American War of Independence: 19.4.1775 - 3.9.1783). 1776 წლის 4 ივნისს ხელი მოეწერა დამოუკიდებლობის დეკლარაციას, რომელშიც პირველად დაფიქსირდა სახელი: "ამერიკის შეერთებული შტატები" (United States Declaration of Independence). 1787 წელს დამტკიცდა აშშ-ს კონსტიტუცია, რომლითაც ახალი ცენტრალური მთავრობა შეიძლება ზედმეტად უფლე­ბამოსილი გამხდარიყო, ამიტომ 1791 წელს მოხდა "10 შესწორების" დამატება, რათა დაეცვათ სიტყვის, პრესის, რელიგიის და სხვა ძირითადი უფლებები. დღეს ისინი ცნობილია "უფლებათა დეკლარაციის (ბილის)" სახელით.

მეორე შესწორება

1791 წლის 15 დეკემბრიდან ძალაში შევიდა აშშ-ს კონსტიტუციის "მეორე შესწორება", რომლის ძალითაც გარანტირებულია მოქალაქეებისთვის იარაღის შენახვის და ტარების უფლება. ჯერ კიდევ დამოუკიდებლობის დეკლარაციით განისაზღვრა შეიარაღებული აჯანყების უფლება, თუ მთავრობა დიქტატურის დამყარებას შეეცდებოდა: "თუ ვერაგი ჩანაფიქრით აიძულებენ ხალხს შეეგუონ უსაზღვრო დესპოტიზმს, ასეთი მთავრობის ჩამოგდება და უსაფრთხოების ახალი გარანტიების შექმნა ხალხის უფლება და მოვალეობა გახდება".

განვმარტოთ მეორე შესწორება:

"რამდენადაც კარგად რეგულირებული მილიცია აუცილებელია თავისუფალი  სახელმწიფოს უსაფრ­თხოებისთვის, ხალხის უფლება იარაღის შენახვისა და ტარების შესახებ არ უნდა დაირღვეს"

"A well regulated Militia, being necessary to the security of a free State, the right of the people to keep and bear Arms, shall not be infringed"

კარგად რეგულირებული/ორგანიზებული მილიცია - სიტყვა "მილიცია" საქმეში ჩაუხედავმა შეიძლება "პოლიციად" აღიქვას, რადგან სსრკ-ში პოლიციას მილიცია ერქვა. ამერიკაში Militia ეწოდება ერთ რაიონში მცხოვრები მოხალისეების მიერ ჩამოყალიბებულ, შეიარაღებულ და ორგანიზებულ ფორმირებას, რომელსაც უფლება აქვს გამოვიდეს დესპოტიის წინააღმდეგ, დაიცვას კანონიერება/წესრიგი და ჩაებას სიმეტრიულ ომში.

1). დამოუკიდებლობისათვის ომი დაიწყო 1775 წლის 19 აპრილს როდესაც მასაჩუსეტსის მილიცია (მეთაური კაპიტანი ჯონ პარკერი) თავს დაესხა ბრიტანეთის ჯარის კოლონას ლენსინგტონის და კონკორდის რაიონში, რასაც ბრიტანელების უკანდახევა და ორივე მხრიდან 130 ზე მეტი მებრძოლის დაღუპვა მოჰყვა. მილიციის წევრებს პატრიოტებს ეძახდნენ.

ჯონ პარკერის მონუმენტი და მილიციის თავდასხმა ბრიტანელებზე

აშშ-ს შეიარაღებული ძალები დაარსდა 1775 წლის 14 ივნისს (აჯანყების დაწყებიდან 2 თვის შემდეგ) და შედგებოდა როგორც რეგულარული არმიის, ასევე მოხალისეთა მილიციისგან. პოპულარულ ენაზე ამერიკული მილიციის არსს (ვიზეცაა ლაპარაკი II შესწორებაში) კარგად გადმოსცემს ფილმი "პატრიოტი", რომლის კულმინაცია ბოლო სცენაა, როცა რეგულარული და მოხალისეთა დანაყოფები ერთად უტევენ ბრიტანელებს. 1918-1921 წლებში ამერიკული მილიციის მსგავსი ძირითადი ფორმირება საქართველოში "სახალხო გვარდია" იყო.

The Patriot (2000 წ) / ფილმის ყურება online

2). 1903 წლის "მილიციის აქტით" აშშ-ში ორ კლასს ეწოდება მილიცია:

ორგანიზებული მილიცია: აშშ-ს შეიარაღებული ძალების ეროვნული გვარდია

არაორგანიზებული მილიცია: 17-45 წლის ყველა მოქალაქე რომელიც არაა ეროვნული გვარდიის წევრი.

ე.წ. "მესამე მილიციაა" ეროვნული გვარდიის მოხალისეთა რეზერვი: State Defence Force.

მიმდინარე მოვლენებისას (George Floyd protests, რომელიც დაიწყო 2020 წლის 26 მაისს და დღემდე გრძელდება) აშშ-ში საკუთარი დასახლებული პუნქტების, უბნების და მაღაზიების კრიმინალისგან დასაცავად იარაღით ხელში გამოსული ორგანიზაბული კანონმორჩილი მოქალაქეები იურიდიულ ენაზე "არაორგანიზებული მილიციის" განმარტებაში ხვდებიან და არანაირი თეორიული კავშირიც კი არა აქვთ 90 იანების ქართულ სამთავრობო კრიმინალურ ბანდებთან, რომლებიც მშვიდობიანი მოსახლეობას ატერორებდნენ, პოლიციაზე მეტი ძალაუფლება ჰქონდათ და კაი ხნით გაუფუჭეს სახელი საქართველოში როგორც "მოხალისეს", ასევე ზოგადად "შეიარაღებული მოქალაქის" უძლიერეს იდეას.

Minneapolis Riots - Armed Citizens Guard Tobacco Store (ვიდეო)

Armed citizens guarding town in Yucapia, California (ვიდეო)

Armed citizens and militia's protecting their homes and businesses from rioters (ვიდეო)

შეიარაღებული მოხალისეები იცავენ მაღაზიას

აშშ-ს უმაღლესი სასამართლოს განმარტებით "კარგად რეგულირებული" (well regulated) ნიშნავს დიციპლინის და საბრძოლო მომზადების სათანადო მდგომარეობაში შენარჩუნებას. თუ შეიარაღებული მოქალაქეების რაზმი არ არღვევს კანონებს/წესრიგს და იცის იარაღთან მოპყრობა, ის ითვლება "კარგად რეგულირებულად".

აშშ-ს ერთერთმა დამაარსებელმა მამამ ა. ჰამილტონმა 1788 წელს ასე ახსნა "კარგად რეგულირებულის" მაშინდელი გააზრება: "სამხედრო საქმიანობაში მონაწილეობა ითხოვს დროს და პრაქტიკას. ამას არც დღეები და არც კვირეები არ ეყოფა. საჭიროა ფერმერთა და მოქალაქეთა სხვა კლასების ფართო მასების ჩართვა სამხედრო ვარჯიშებში, რომლებიც უნდა იმართებოდეს ხშირად, რათა მივაღწიოთ სრულყოფილების ისეთ ხარისხს, რაც დაახასიათებს მათ როგორც კარგად რეგულირებულ მილიციას".

ამიტომ აშშ-ში უამრავი ღია და დახურული სასროლეთია. მოქალაქეს შეუძლია გააფორმოს პროფესიული კონტრაქტი და გახდეს პროფესიით სამხედრო, ვისაც სრული დროით სამსახური (ანუ სამხედრო საქმის პროფესიად ქცევა) არ უნდა, მოხალისედ მიდის სხვადასხვა სახეობის "part time" რეზერვში. ვისაც ესეც არ უნდა, სრული უფლება აქვს საკუთარ იარაღს მოკიდოს ხელი, გაერთიანდეს თანამოაზრეებთან და კანონის/წესრიგის დაცვის მოტივით გამოვიდეს გარეთ როცა საჭიროდ ჩათვლის. სადაც კი გამოდის militia, იქ ეგრევე წყდება მარადიორობა და უწესრიგობები. შეიარაღებულ ხალხს წინ ვერაფერი გადაუდგება!

ერ. გვარდია (ორგანიზებული მილიცია) და მოხალისეები (არაორგანიზებული მილიცია)

ერთად იცავენ მინეაპოლისის უბნებს. ივნისი 2020

ამიტომ როცა რადიკალი მემარცხენეები (სოციალისტები, ლიბერალები, ანტიფა და ა.შ.) ითხოვენ იარაღის აკრძალვას და რეგულაციების გამკაცრებას, ამას ყოველთვის მწვავე რექცია მოსდევს თავისუფლების მომხრეთა მხრიდან, რომლებსაც II შესწორება სამართლიანად მიაჩნიათ ადამიანის ფუნდამენტურ უფლებად და დიქტატურის დამყარების N1 პრევენციად.

შეიარაღებულ ხალხში შეუძლებელია დესპოტიის წარმოშობა. აღსაღნიშნავია რომ აშშ-ში დაახლ. 396.000.000 იარაღია კანონიერ ბრუნვაში, ანუ მთელი დედამიწის ცეცხლსასროლი იარაღის 40% და ყოველ 100 მოსახლეზე 121 იარაღი მოდის. მოსახლეობა პოლიციაზე ორჯერ ხშირად ესვრის კრიმინალს და პოლიციასთან შედარებით 5-ჯერ ნაკლები აქვთ შემთხვევითი ადამიანების დაზიანების მაჩვენებელი წყარო.

კრიმინალი იარაღს ყოველთვის იშოვნის! მისთვის სულერთია აკრძალულია თუ არა

II შესწორებასთან დაკავშირებით აშშ-ს უმაღლესმა სასამართლომ  2008 (District of Columbia v. Heller, 554 U.S. 570) და 2010 (McDonald v. Chicago, 561 U.S. 3025) წლებში ორი ისტორიული გადაწყვეტილება მიიღო. სასამართლომ დააზუსტა რომ შესწორება არ ეხება მხოლოდ მილიციის წევრებს და ყველას აქვს უფლება გამოიყენოს იარაღი კანონიერი მიზნისთვის (მაგ.: კერძო საკუთრების დაცვისას) და შტატის ხელისუფლებებს და ადგილობრივ ადმინისტრაციებს არა აქვთ უფლება ფედერალური მთავრობის რეგულაციაზე მეტი შეზღუდვები დააწესოს იარაღთან დაკავშირებით.

დასკვნა

იდეალური იქნებოდა საერთოდ რომ არ იყოს დედამიწაზე იარაღით რაიმეს დაცვის საჭირობა. ძალიან მიყვარს ბუნება, მთლიანად მას დავუთმობდი დროს და არა სამხედრო თემატიკას, მაგრამ რეალობა ესაა და უტოპიაზე დროის დაკარგვას არავის გირჩევთ! წყლის ნაყვა და მავნებლობაა პაციფიზმის ქადაგება, განსაკუთრებოთ კავკასიაში, სადაც სუსტი დაუყოვნებლივ იჩაგრება. თუ გვინდა რომ ომში არ გაგვხვიონ, მილიტარიზებულ საზოგადობად უნდა ვიქცეთ, რომლის წინააღმდეგ ძალადობა ძალიან ძვირი დაუჯდება ნებისმიერს. ეს სიძვირე კი თავისით აჩენს მოლაპარაკების და არა ომის სურვილს - ძლიერთან მოლაპარაკებას არჩევენ. ამიტომ თუ წყნარად და მშვიდად ცხოვრება გვინდა იარაღი კი არ უნდა მოვიშოროთ, პირიქით მაქსიმალურად უნდა შევიარაღდეთ და ავიმაღლოთ იარაღის კულტურა.

"გინდა მშვიდობა? ემზადე ომისთვის!" ეს სისხლისმსმელობა და აგერესიულობა კი არა, ელემენტარული ცხოვრებისეული ლოგიკაა რომელიც კარგად ესმოდათ 1918-1921 წლებში და "შეიარაღებული ხალხის" კონცეპციას ეტაპობრივად მიჰყვებოდნენ, სამწუხაროდ არ დასცალდათ. მილიციური სისტემა მოისპო ოკუპაციის შემდეგ, თუმცა ღრმად ვარ დარწმუნებული ისევ აღორძინდება და ქართველი ერის თავისუფლების საყრდენი გახდება!

დამატებითი ინფორმაცია:

უფლებათა დეკლარაციის 10 ჩასწორება

დამოუკიდებლობის დეკლარაცია

მოხალისეთა ტერიტორიული თავდაცვის ძალები

სამოქალაქო მოძრაობის ხედვაში "მომავლის არმია" გათვალისწინებულია მოხალისეთა "ტერიტორიული თავდაცვის ძალების" ჩამოყალიბება. ჩვენს ხედვაში არმია არის მთლიანად ნებაყოფლობითი (All Volunteer) და შედგება 4 კომპონენტისგან: 1). პროფესიული ჯარი 2). მოხალისეთა ტერდაცვა 3). სამობილიზციო რეზერვი 4). ახლგაზრდული ორგანიზაცია. ეს უკანასკნელი პირდაპირ ექვემდებარება ტერდაცვას და მისი შევსების ძირითადი წყაროა.
საქართველო დაიყოფა 11 სამხედრო რაიონად, სადაც ტერდაცვის დანაყოფები დაარსდებიან საცხოვრებელი ადგილის (ქალაქი და მუნიციპალიტეტი) მიხედვით.

პრინციპი: ყ ვ ე ლ ა ს, ვისაც აქვს სურვილი დაიცვას სამშობლო და თავისუფალი დროის ნაწილი დაუთმოს სამხედრო საქმის დაუფლებას, უნდა ჰქონდეს ამის შესაძლებლობა.  მოტივირებულ და ენთუზიასტ მოქალაქეს ბევრჯერ დაუმტკიცებია თავისი ძალა ბრძოლის ველზე, მათ შორის ეხლა მიმდინარე ომებში ახლო აღმოსავლეთში.

 

ესტონელი მოხალისეები

მოდელი: წარმოდგენილი სისტემა არის ბრიტანული და ძირითადად ბრიტანელი სამხედროების დახმარებით უნდა მოხდეს მისი აწყობა საქართველოში. მათ ამ საქმის 150 წლიანი მდიდარი გამოცდილება აქვთ.

ანალოგები: მსოფლიოს ბევრ ქვეყენაში მოხალისეთა დანაყოფები შეადგნენ აქტიურ რეზერვს. ესენია: ბრიტანეთი, შვედეთი, პოლონეთი, ნორვეგია, ერაყი, ირანი, ბალტიისპირეთი, ინდოეთი, ავსტრია, ჰოლანდია, საფრანგეთი, სირია, ავსტრალია და ა.შ. ისრაელშიც კი, სადაც სავალდებულო სამხედრო სამსახურის ვადა 3 წელია, არსებობს მოხალისეთა დეპარტამენტი. 1918-1921 წლებში საქართველოს შეიარაღებულ ძალებში არსებობდა მოხალისეთა სახალხო გვარდია. 2007 წლიდან ჩვენთან მოქმედებენ მოხალისეთა ორგანიზაციები, რომლებსაც დიდი გამოცდილება დაუგროვდათ და მოვიდა დრო ამ გამოცდილების რეალიზაციის

პირადი შემადგენლობა: დაახლ. 10% სრული დროით (Full Time) მომსახურე პერსონალით, ხოლო დანარჩენები ნაწილობრივი დროით (Part Time, Weekend Warriors), ყოფილი საკონტრაქტოებით და მოხალისეებით შეივსება

ამოცანა: ტერდაცვის ძირითადი ამოცანაა საკუთარი საცხოვრებელი რაიონის დაცვა. აქ იმსახურებენ ერთ დასახლებული პუნქტში (მაგ.: ქუთაისის მძიმე ქვეითების ბატალიონი), ან მუნიციპალიტეტში მცხოვრები პირები (მაგ.: საგარეჯოს მსუბუქი-ქვეითი ასეული). თუმცა ამოცანიდან გამომდინარე მოხდება დანაყოფების სხვა რეგიონებში გადასროლაც, რისთვისაც უნდა ტარდებოდეს შესაბამისი წვრთნები.

გაწევრიანების წესი და კონტრაქტი: ტერდაცვაში მიღება მოხდება უსაფრთხოების სამსახურის მიერ მსურველის შემოწმების, ბატალიონის მეთაურის შუამდგომლობის და ტერდაცვის შტაბის თანხმობის შემდეგ. ტერდამცველი აფორმებს კონტრაქტს და იღებს ვალდებულებას 3 წლის მანძილზე იმსახუროს თავდაცვის ძალებში სამხედრო მოსამსახურის სტატუსით. ყოველი მომდევნო კონტრაქტი დაიდება 2 წლით. კონტრაქტის არგაგრძელების შემთხვევაში ტერდამცველი გადადის I კატეგორიის მობრეზერვში.

საბაზისო მომზადება: ტერდაცვის ქვედანაყოფში ჩარიცხვის წინ მოქალაქემ უნდა გაიაროს დაახლ. 1,5 თვიანი ქვეითის საბაზისო მომზადება, რომლის წარმატებით დასრულების შემდეგ ჩაირიცხება დანაყოფში. ამ ვალდებულებისგან თავისუფლდება ყოფილი პროფესიონალი სამხედრო და ახალგაზრდული ორგანიზაციის ის წევრი რომელსაც საბაზისო მომზადება დასრულებული აქვს (16-18 წლის ასაკში). ეს ორი კატეგორია მხოლოდ 1-2 კვირიან საველე შეკრებას გაივლის თავის ბატალიონში.
პირველი კონტრაქტის გაფორმებისას ტერდამცველი ერთჯერადად მიიღებს ₾1.000 

ქართველი მოხალისეები, კურსის პირველი დღე

გრადაცია და სამსახურის ვადა: სურვილის, ფიზიკური, სამოტივაციო და ინტელექტის ტესტების ჩაბარების შემდეგ პირადი შემადგენლობა გადანაწილდება: სამანევრო (წინა ხაზზე სამოქმედოდ), დაცვის (სტატიკური პოზიციის შენარჩუნება, ზურგში განლაგებული კომუნიკაციების და ობიექტების დაცვა, ტვირთების კონვოირება, ადმინისტრაციის და შსს-ს დახმარება) და სამოქალაქო დაცვის (მოსახლეობის ევაკუაცია, დევნილების განთავსება, უზრუნველყოფა, საგანგებო სიტუაციებზე რეაგირება და მოსახლეობის წვრთნა მშვიდობის დროს) დანაყოფებში. სამანევროში გამოძახება მოხდება წელიწადში სავალდებულო 21 დღით, ხოლო დანარჩენებში 14, ან 7 დღით.
რატომ 21 დღე? ეს ციფრი არის ოპტიმალური, რათა მოხალისეებს არ შეექმნათ პრობლემები სამსახურში. დღეები ისეა გადანაწილებული რომ ხელი არ ეშლება სამსახურს. როგორც წესი, მოხალისეები საკუთარი სურვილით 21 დღეზე მეტს უთმობენ საველე შეკრებებს, ანუ დადგენილ ნორმაზე მეტს ემზადებიან შიდა შეთანხმებით, ანუ ვის როდის სცალია მაგის მიხედვით (ამ დროს სახელმწიფო არ ხარჯავს რესურსს).

ასაკი და სქესი: ორივე სქესის მოქალაქეებისთვის, ასაკი: 18-65 წელი

ანაზღაურება: ტერდაცვაში მომსახურე პროფესიული სამხედრო სამსახურის კონტრაქტორი მიიღებს სრულ ანაზღაურებას წოდების მიხედვით. ნაწილობრივი დროით მოსამსახურის ყოველთვიური ანაზღაურება ₾100-350 (დანაყოფის და წოდების მიხედვით), ხოლო სამოქალაქო დაცვაში დღიური ანაზღაურება დღეში ₾30 იქნება

აღჭურვილობა და იარაღი: ტერდამცველს პირადი აღჭურვილობა ექნება სახლში, ხოლო მასზე მიწერილი იარაღი შეინახება ბაზაზე.
აღჭურვილობა მაქსიმლურად უნდა იყოს მორგებული ქვეითის კომფორტზე საველე პიროებებში როგორც სიცხეში, ასევე სიცივესა და ავდარში, ამიტომ არსებული მთლიანად შეიცვლება თანამედროვე მოდელებით. პროფესიონალ სამხედროს და ტერდამცველს ერთნაირი ეკიპირება ექნება.
დანაყოფები მაქსიმალურად უნდა იყონ შევსებული ტანკსაწინააღმდეგო იარაღით, ღამის ხედვის ხელსაწყოებით და ა.შ.

ლიეტუველი მოხალისე 

სამეთაურო შემადგენლობა: ასმეთაურის ქვემოთ მეთაურებს და ინსტრუქტორებს მოამზადებს ეროვნული გვარდიის რეზერვის სკოლა. მეთოდიკა აქაც ბრიტანული იქნება. განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმობა უმაღლესი სასწავლებლების სტუდენტებს, რომლებსაც მაქსიმალურად დავაინტერესებთ ტერდაცვით და მისი სამეთაურო კურსებით.

რაოდენობა: შეიქმნება ტერდაცვის იმდენი დანაყოფი, რამდენიც იქნება მსურველი

ლოგისტიკური-სასწავლო ცენტრი (ლსც): სამხედრო რაიონებში (სადაც არაა ინფრასტრუქტურა) აშენდება ახალი პატარა ბაზები, შენობებში 250-400 კაცის ერთდროულად განთავსების საშუალებით, სადაც დასაწყობდება 2-3 ბატალიონის (ტერდაცვა და მობეზერვი) გასაშლელად საკმარისი მატერიალური საშუალებები, ტექნიკა, იარაღი, საკვები და საბრძოლო მარაგი.

ვადა: სისტემის საჭირო მოცულობით ამუშავებას დასჭირდება დაახლ. 4 წელი. საჭირო რაოდენობით ოფიცრების და ინსტრუქტორების მომზადება-გადამზადებას, ტერდაცვაზე მორგებული მატერიალური ბაზის მომზადებას, სასროლეთების მოწყობას და ახალგაზრდული ორგანიზაციის გაშლას დრო უნდა.
სამწუხაროდ სახელმწიფოს მიერ ბოლო 15 წელი განიავებულია (2004 წლიდან მოყოლებული, წინა პერიოდიდან ათვლა არც ღირს), თუმცა არც ეხლაა გვიან და როდესღაც ხომ უნდა დავიწყოთ?

მოხალისეების გაწვრთნის სპეციფიკა

1). მომზადების პრინციპი ასეთია: რაც ხელს არ უწყობს მებრძოლის ომისთვის მომზადებას, ამოსაღებია სასწავლო პროგრამიდან. ეს პრინციპი ისრაელის არმიაშია კარგად დანერგილი, როგორც დამარცხებულმა ეგვიპტელმა ოფიცერმა აღნიშნა: "ჩვენ აღლუმისთვის გვამზადებდნენ და ამ დროს ებრაელები ომისთვის გაემზადნენო". ზუსტად ასე უნდა იყოს ქართულ ტერდაცვაშიც. არაპრაქტიკულ მარაზმებზე და ზედმეტ ბიუროკრატიაზე დასაკარგი დრო არაა. სასწავლო პროგრამა მაქსიმალურად უნდა იყოს მიახლოებული ომის რეალობას, ძირითადი აქცენტი საველე მომზადებაზე და სიტუაციურ წვერთნებზე უნდა კეთდებოდეს. ყაზარმაში მოხალისის მოცდენა არ შეიძლება. აქედან გამომდინარე მოხალისეებში ძალიან მაღალია საველე-სალაშქრო უნარები.
რაც შეხება აუცილებელ წესდებებს, ატანენ სახლში და გარკვეული დროის შემდეგ აბარებინებენ ტესტებს.
მოკლედ: მოხალისემ რაც შეიძლება მეტი დრო უნდა გაატაროს ველზე და არა საკლასო ოთახში. ზუსტად ამას ელის ის სისტემისგან!
2). როგორც წესი, მოხალისეებში მეთაურებსა და რიგითებს შორის არის მეგობრული დამოკიდებულება და სამსახურის გარეთაც გრძელდება ასეთი ურთიერთობა. "ბატონი უფროსი მოვიდა, დროზე ფეხზე ადექით" და მსგავსი მარაზმები მოხალისეებში არაა. ხშირად მიმართვა ხდება სახელით და არა ბატონოთი-წოდებით და ეს არავის უკვირს, მიღებულია.
3). დისციპლინა ეფუძნება ურთიერთპატივისცემას და ერთი საქმის კარგად კეთების დიდ სურვილს. მოხალისეს არავინ არაფერს არ აძალებს, თავად მოსწონს რასაც აკეთებს. რაც უფრო მცოდნე და მოტივრებულია მეთაური, მით უფრო დიდ პატივს სცემენ მოხალისეები. საჩკავიკები, უცოდინარები და უსაქმურები მოხალისეებთან ვერ ჩერდებიან.
4). საბაზისო კურსზე განსაკუთრებული ყურადღება ექცევა ინდივუდალურ მომზადებას, წყვილში, 4 კაციან საცეცხლე ჯგუფში და ათეულში მუშაობას.

ლიეტუველი მოხალისეები

5). წვრთნა უნდა ტარდებოდეს საცხოვრებელ ადგილთან მაქსიმალურად ახლოს. მაგალითად: თბილისის დანაყოფის წევრები უნდა ვარჯიშობდნენ მამკოდის, ტაბახმალა-წყნეთის, ან წოდორეთის ტყის მასივში ე.წ. "სიტუაციური მოდელირებით". ხოლო ლსც (ტრანსპორტით) უნდა იყოს თბილისში.
ტრანსპორტირებაზე არ უნდა იხარჯებოდეს დიდი დრო და ბევრი საწვავი. დანაყოფი თავად შეიკრიბება დათქმულ დროს და მოხერხებულ ადგილას, საიდანაც მოხდება გადასროლა წვრთნის არეალში. უკან დაბრუნება მოხდება პირველი შეკრების ადგილას, საიდანაც თავად წავლენ სახლებში.
6). 1-3 დღიან შეკრებაზე საკუთარი საკვები და წყალი ტერდამცველს მოაქვს თან. ასე ეჩვევიან საველე მენეჯმენტს, დაგეგმარებას და არ იხარჯება ზედმეტი რესურსი.
7). "მარაზმები" მაქსიმალურად შეკვეცილია და მოხალისეებში არაა. მხოლოდ პრაქტიკული წესებია შენარჩუნებული ბუნებრივად. მაგალითად: არ მოეთხოვებათ წვერის გაპარსვა და თმის გარკვეულ ზომაზე დაყენება. თითქმის არაა სამწყობრო მომზადება, მხოლოდ ელემენტარული უნდა იცოდნენ (მწკრივი, ხაზი და რკალი) და დროს არ ხარჯავენ ლამაზად "შაგაობაში". აღსაღნიშნავია, რომ მოხალისეებში ძალიან მაღალია დისციპლინის დონე და მეთაურებს არ უწევთ წვალება, რადგან მოხალისე მზადაა მოუსმინოს და ისწავლოს. აღსაღნიშნავია რომ ამდენი წლის მანძილზე საერთოდ არ მომხდარა ჩხუბი და გაწევ-გამოწევა ქართველ მოხალისეებს შორის!
8). სტანდარტული პირადი ეკიპირება და სანივთე ქონება მოხალისეს აქვს სახლში და პასუხს აგებს მის მდგომარეობაზე.
9). ბიუროკრატია დასულია მინიმუმზე, მხოლოდ აუცილებელ დონეზეა შენარჩუნებული.
10). ტერდამცველის სამხედრო სპეციალობა შეირჩევა უნარის და სურვილის მიხედვით. მაგალითად: კურიოზული შემთხვევა როცა ა. ელისაშვილი გვარდიის რეზერვში რადისტად იმიტომ დანიშნეს რომ რადიოში მუშაობდა, ტერდაცვაში აღარ მოხდება. 
11). სასწავლო შეკრებების დროს მოხალისეებში აკრძალულია პოლიტიკაზე და რელიგიაზე საუბარი.  

კიდევ შეიძლებოდა ბევრი რამის დაწერა, მაგრამ საკმარისია, რათა მოხალისეებზე წარმოდგენა მაინც რომ შეგექმნათ :)

სამოქალაქო მოძრაობა მზადაა მიიღოს შენიშვნები და გაითვალისწინოს ისინი "მომავლის არმიის" ხედვაში.